Otomobil dünyasında kaputu açtığınızda genellikle diklemesine veya V şeklinde duran motor blokları görmeye alışkınızdır. Ancak bazı araçlar vardır ki kaputu kaldırdığınızda motoru bulmak için biraz daha aşağıya bakmanız gerekir. Sanki motor bloğu oraya yatırılmış, zemine yapıştırılmış gibidir. İşte bu, otomotiv dünyasının en özel, en dengeli ve en karakteristik sese sahip motoru olan Boxer Motor‘dur. Peki boxer motor nedir? Bu yazımızda, boxer motor nedir, neden “Boksör” olarak adlandırılır ve diğer motorlardan farkı nedir gibi sorulara yanıt arayacağız.
Boxer Motor Nedir?
Boxer motor nedir sorusuna, teknik açıdan bir bakış atalım. Teknik adıyla boxer motor nedir sorusunun cevabı için silindirlerin yere paralel olarak konumlandırıldığı ve pistonların karşılıklı olarak hareket ettiği içten yanmalı motor tipidir diyebiliriz. Geleneksel motorlarda pistonlar yer çekimine karşı aşağı-yukarı veya çapraz hareket ederken, Boxer motorda pistonlar sağa ve sola doğru yatay hareket eder.
Neden “Boxer” Deniyor?
Boxer motor nedir sorusuna yanıt bulduk. Peki bu motor tipine neden “Boxer” deniyor. Bu ismin verilme sebebi tamamen pistonların hareket şeklidir. Motor çalışırken karşılıklı duran pistonlar, krank mili döndükçe aynı anda dışarı doğru itilir ve aynı anda içeri çekilir. Bu hareket, ringdeki iki boksörün eldivenlerini birbirine vurmasına veya aynı anda yumruk atmasına benzer. 1896 yılında bu motoru icat eden Karl Benz, bu ritmik hareketi boksörlere benzettiği için motorun adı literatüre “Boxer” olarak geçmiştir.
Boxer Motorun Çalışma Prensibi ve Farkı
Boxer motor nedir, ne değildir artık biliyoruz. Peki bu sistemin çalışma mantığı nedir? Boxer motoru anlamak için bir “V” motoru hayal edin. Şimdi o “V” harfinin kollarını iki yana doğru tamamen açarak düz bir çizgi haline getirdiğinizi düşünün. İşte bu yapıya Boxer motor denilmektedir.
- Denge Unsuru: Sıralı veya V motorlarda pistonların hareketi titreşim yaratır ve bu titreşimi sönümlemek için ekstra “denge milleri” (balans milleri) kullanılır. Boxer motorda ise, karşılıklı pistonlar birbirinin hareketini (momentumunu) doğal olarak sönümler. Biri sağa giderken diğeri sola gider ve kuvvetler birbirini nötrler. Bu sayede motor pürüzsüz ve titreşimsiz çalışır.
Boxer Motorun Avantajları: Neden Subaru ve Porsche Vazgeçmiyor?
Dünyadaki pek çok marka sıralı motor kullanırken, Subaru’nun tüm modellerinde ve Porsche’nin efsanevi 911 serisinde ısrarla Boxer kullanmasının çok haklı sebepleri vardır. Bu sebeplerin başında ise şunlar gelmektedir:
| Düşük Ağırlık Merkezi | Boxer motorun en büyük kozu budur. Motorun yapısı yatay olduğu için şasiye çok alçak monte edilebilir. Aracın ağırlık merkezi yere yaklaşır. Fizik kuralları gereği ağırlık merkezi ne kadar aşağıdaysa, araç virajlarda o kadar az yatar ve yola o kadar iyi tutunur. Subaru’nun o meşhur yol tutuş karakterinin sırrı sadece 4 çeker sistemi değil, bu motordur. |
| Doğal Denge ve Konfor | Yukarıda bahsettiğimiz gibi, pistonlar birbirinin titreşimini yok ettiği için çok az sarsıntı üretir. Sürücü kabininde motorun çalıştığını hissetmek zordur. |
| Kaza Güvenliği | Bu özellik pek bilinmez ama hayatidir. Önden şiddetli çarpışmalarda, dik duran motorlar kabine girip sürücünün bacaklarına zarar verebilir. Boxer motor ise yassı olduğu için, çarpışma anında kabinin altına doğru kayacak şekilde tasarlanmıştır. Motor yolcuların üzerine değil, aracın altına gider. |
| Soğutma Verimi | Yassı yapısı sayesinde hava akımı motorun üzerinden ve altından rahatça geçer, bu da soğutma performansına katkı sağlar. |
Boxer Motorun Dezavantajları ve Bakım Zorlukları
Bu kadar harika olmasına rağmen neden her marka Boxer motor üretmiyor? Çünkü bu motorun mühendislik harikası olması, onun “usta dostu” olduğu anlamına gelmiyor. Genel olarak bu motorun dezavantajları şu şekildedir:
| Genişlik Sorunu | Motor yatay olduğu için enlemesine çok yer kaplar. Bu durum, ön tekerleklerin döneceği alanı kısıtlayabilir. Bu yüzden genellikle geniş motor havuzuna sahip araçlarda kullanılır. |
| Bakım ve Onarım Zorluğu | Sanayideki ustaların Boxer motoru görünce derin bir nefes almasının sebebi Buji Değişimidir. Silindir kapakları motorun sağında ve solunda, şasiye çok yakın durur. Basit bir buji değişimi için bazen motorun kulaklarını gevşetmek, hatta motoru hafifçe askıya almak gerekebilir. Sıralı motorda 10 dakika süren işlem, Boxer motorda saatler sürebilir. |
| Yağ ve Conta Sızıntıları | Yer çekimi, Boxer motorun contalarına biraz acımasız davranır. Motor yatay durduğu için yağ, silindir kapağı contalarının üzerinde sürekli baskı yapar. Araç yaşlandıkça külbütör kapaklarından yağ sızdırma ihtimali diğer motorlara göre biraz daha fazladır. |
Boxer Motor Sesi
Boxer motorların kendine has, “pat-pat-pat” diye tabir edilen tok ve hırıltılı bir sesi vardır. Bu ses, egzoz manifoldu uzunluklarının farklı olmasından ve ateşleme sırasından kaynaklanır. Otomobil tutkunları için bu ses, bir senfoni gibidir.
Kullanıcılar İçin Bakım İpuçları
Eğer Boxer bir aracınız varsa şu noktalara dikkat etmeniz gerekmekte:
- Yağ Seviyesi: Boxer motorlar yapısı gereği yağı geniş bir yüzeye yayar. Yağ seviyesini sık sık kontrol etmek ve kaliteli (üretici onaylı) yağ kullanmak şarttır.
- Soğuk Motor Hassasiyeti: Pistonlar yatay hareket ettiği için, motor soğukken yağın silindir duvarlarına tam yayılması dikey motorlara göre farklıdır. İlk çalıştırmada (özellikle kışın) motoru ısıtmadan yüksek devir çevirmek aşınmayı hızlandırır.
- İhmal Edilen Bujiler: Sırf “işçiliği zor ve pahalı” diye buji değişimini ertelemeyin. Ateşleme sistemi zayıfladığında Boxer motorun o pürüzsüz dengesi bozulur ve titreşim başlar.
Boxer Motor, Performans İsteyenlerin Niş Bir Tercihidir
Bugün sizlerle boxor motor nedir sorusunun yanıtını aradık. Kısaca boxer motor nedir sorusunun cevabı için otomotiv dünyasının ana akımına uymayan, karakterli ve performans odaklı bir mühendislik tercihidir diyebiliriz. Yere yakın yapısıyla size virajlarda güven verirken, kendine has sesiyle de sürüş keyfinizi katlar. Ancak bu özel motor, özel ilgi ister. Buji değişiminden conta yenilemeye kadar, boxer motorun dilinden anlayan, tecrübeli ellere emanet edilmelidir.
Boxer motor nedir adlı içeriğimiz hoşunuza gittiyse, buraya tıklayarak multijet motor başlıklı yazımıza göz atabilirsiniz.
