Bazı şanzımanlar için satıcılar genellikle “Yakıt cimrisi” diye överken, sanayi sohbetlerinde de bazen “Aman uzak dur, baş ağrıtır” diye uyarıldığınızı duyabilirsiniz. Bahsedilen bu şanzımanlardan biri de Easytronic şanzımandır. Peki, bu sistemin günahı nedir? Tam otomatikler kadar konforlu olmadığı söylenen ama manuel vites kadar az yakan bu sistem, aslında otomotiv mühendisliğinin “ekonomik otomatik” arayışının bir ürünüdür. Peki, Easytronic şanzıman nedir? Bu yazımızda, Easytronic şanzıman nedir, nasıl çalışır ve meşhur “F” arızası neden olur sorularına yanıt arayacağız. Opel ile özdeşleşen robotize şanzıman teknolojisini, avantajlarını ve onu uzun ömürlü kullanmanın püf noktalarını tüm detaylarıyla inceleyeceğiz.
Easytronic Şanzıman Nedir?
En basit tanımıyla Easytronic şanzıman nedir sorusunun cevabı; debriyaj pedalının olmadığı, vites değişimlerini ve debriyaj kontrolünü elektromekanik robotların yaptığı bir Otomatikleştirilmiş Manuel Şanzıman (AMT) sistemidir. Yani kaputu açıp şanzımana baktığınızda, klasik tork konvertörlü (tam otomatik) bir sistem değil, bildiğimiz manuel vites kutusu görürsünüz. Tek farkla: Vites kutusunun üzerinde, sizin yerinize debriyaja basan ve vites kolunu iten elektrikli motorlar (aktüatörler) ve bir beyin ünitesi bulunur. Siz gaza basarsınız, devir yükselir, beyin “vites değiştirme zamanı” der, robot kol debriyaja basar, vitesi büyütür ve tekrar debriyajı bırakır. Sürücü içeride sadece gaz ve frenle ilgilenir.
Nasıl Çalışır?
Easytronic şanzıman nedir artık biliyoruz. Peki bu sistem nasıl çalışmakta? Easytronic’i anlamak için yan koltukta görünmez bir “robot pilot” oturduğunu hayal edebilirsiniz. Bu robot, şu şekilde çalışmaktadır:
- Manuel Temel: Sistem özünde baskı balatası, dişlileri ve yapısıyla manuel bir şanzımandır.
- Robotik Müdahale: Sistemde 3 ana elektrik motoru bulunur. Biri debriyajı ayırır, diğer ikisi vites seçimi yapar.
- Sürücü Kontrolü: Vites kolunda P (Park) modu yoktur (Genellikle N, A, R ve +/- vardır). Araç vitesteyken stop edilirse viteste kalır, N’ye alınıp stop edilirse boşta kalır.
Easytronic Şanzımanın Avantajları
Bu sistemin bazı öne çıkan avantajları bulunmaktadır. Bu avantajlar ise şu şekildedir:
- Yakıt Ekonomisi: Klasik tam otomatikler gibi gücü emen bir tork konvertörü yoktur. Güç kaybı sıfıra yakındır. Manuel vitesli bir araç kadar, hatta bazen daha az yakıt tüketir.
- Düşük Maliyet: Üretimi ve satın alması, DSG veya tork konvertörlü şanzımanlara göre çok daha ucuzdur.
- Performans: Motor gücünü doğrudan tekerleğe iletir, arada yağ basıncıyla çalışan kayıplı bir sistem yoktur.
Dezavantajları ve Kafa Sallatma Sorunu
Her sistemin avantajı olduğu gibi dezavantajı da bulunmaktadır. Easytronic’in en çok eleştirilen yönü ise sürüş konforudur. Diğer öne çıkan dezavantajları da şu şekildedir:
- Vites Geçiş Hissi: Sistem vites değiştirirken (tıpkı manuel araç kullanırken olduğu gibi) gazı keser, debriyaja basar ve vitesi atar. Bu işlem sırasında araçta bir anlık güç kesintisi ve yığılma olur. Sürücü ve yolcular öne doğru hafifçe eğilip geri yaslanır. Buna halk arasında “Kafa Sallatma” denir.
- Yokuşta Geri Kaçırma: İlk nesil Easytronic’lerde “Yokuş Kalkış Desteği” olmadığı için, ayak frenden çekilip gaza basılana kadar araç tıpkı manuel gibi geri kaçırabilir. El freni yardımı gerekebilir.
Meşhur “F” Arızası Nedir?
Easytronic nedir, ne değildir artık biliyoruz. Peki bu sistemde sıklıkla karşılaşan F arızası nedir? Easytronic kullanıcılarının gösterge panelinde görmekten en çok korktuğu harf “F” işaretidir. Araç “F” arızasına düştüğünde genellikle marş basmaz veya vitese geçmez. Bunun temel sebepleri şunlardır:
- Beyin Arızası: Şanzıman beyninin elektronik kartında oluşan lehim çatlakları veya bileşen bozulmaları.
- Kömür Bitmesi: Debriyaja basan aktüatör motorunun kömürleri zamanla biter (Genellikle 100.000 – 150.000 km civarı). Basit bir kömür değişimiyle çözülebilecekken, ihmal edilirse robotun tamamının değişimini gerektirebilir.
- Baskı Balata Bitmesi: Balata bittiğinde robot debriyajı ayıramaz veya kavrama noktasını bulamaz. Sistem kendini korumaya alıp “F” yakar.
Easytronic Nasıl Kullanılmalı?
Easytronic şanzıman nedir sorusundan sonra merak edilen bir diğer konu da bu şanzımanın nasıl kullanılması gerektiği oluyor. Easytronic kötü bir şanzıman değildir, sadece “yanlış kullanılan” bir şanzımandır. Onu tam otomatik gibi kullanmaya çalışırsanız (sürekli D’de dip gaz gitmek gibi) ömrünü kısaltırsınız. İşte konforlu ve uzun ömürlü kullanımın sırları:
| Işıklarda Boşa Alın | Tam otomatik araçlarda vites D’de bekleyebilirsiniz. Ancak Easytronic’te araç dururken vites A’da (veya 1’de) ise, sistem sürekli debriyaja basılı bekler. Bu da baskı bilyasını ve robotu yorar. Kural: 10 saniyeden fazla bekleyecekseniz vitesi mutlaka N (Boş) konumuna alın. |
| Vites Geçişinde Ayağı Gazdan Çekme | Vitesin değişeceğini hissettiğiniz an (motor sesi yükseldiğinde), manuel araç kullanır gibi ayağınızı gazdan çok hafif çekin. Sonuç: Vites “şak” diye sarsıntısız geçer. Kafa sallatma olayı biter. Ardından tekrar gaza basabilirsiniz. |
| Sıkışık Trafikte Manuel Mod | Çok yoğun dur-kalk trafikte araç sürekli 1 ile 2 arasında kararsız kalabilir. Bu durum debriyajın ısınmasına yol açar. Bu tür durumlarda vitesi manuele alıp 1. viteste sabitlemek şanzımanı korur. |
| Yokuşlarda Yarım Debriyaj Yapmayın | Aracı yokuşta sabit tutmak için gaza minik minik dokunmak (yarım debriyaj etkisi), balatanızı dakikalar içinde yakabilir. Yokuşta beklerken mutlaka frene tam basın. |
Bakım ve Kalibrasyon
Easytronic şanzımanın yağı (manuel şanzıman yağı) ve robotun hidrolik sıvısı belirli periyotlarda değiştirilmelidir. Ayrıca her baskı balata değişiminden sonra veya vites geçişleri kararsızlaştığında “Tech2 Cihazı” ile şanzıman beynine Adaptasyon (Kalibrasyon) yapılması gerekir. Bu işlem, robotun debriyajın yeni kalınlığını öğrenmesini ve vitesleri pamuk gibi değiştirmesini sağlar.
Easytronic Şanzıman, Otomatik ve Manuel Sistemlerin Harmanlanmasıdır
Bugün sizlerle Easytronic şanzıman nedir sorusuna yanıt aradık Kısaca Easytronic şanzıman nedir sorusunun cevabı; dilinden anlayan, ona nazik davranan ve bakımlarını aksatmayan sürücüler için dünyanın en ekonomik ve sorunsuz şanzımanlarından biridir. Ancak hor kullanıldığında masraflı sürprizler çıkarabilir. Aracınızın ekranında “F” harfi görüyor, vites geçişlerinde “küt” diye sesler duyuyor veya yokuşta kalkarken titreme hissediyorsanız; robotunuzun bakım zamanı gelmiş demektir.
Easytronic şanzıman nedir adlı yazımız hoşunuza gittiyse, buraya tıklayarak triptonik vites nedir başlıklı içeriğimize de göz atabilirsiniz.
