2016 yılında Karayolları Trafik Yönetmeliği’nde yapılan radikal değişiklikle birlikte, hayatımıza “Aday Sürücü” kavramı girdi. Halk arasında “Stajyer Ehliyet” olarak bilinen bu statü, yeni sürücülerin trafiğe adaptasyon sürecini denetim altında tutmayı amaçlayan kritik bir yasal düzenlemedir. Bu stajyerlik durumu, ehliyet üzerinde yazılı olarak belirtilmez. Sadece sistemden bakıldığında ilgili görevli tarafından görülebilir. Peki nedir bu stajyer ehliyet ve ehliyetinizin iptal olmasına neden olan o meşhur 75 Ceza Puanı kuralı? Bu makalede; stajyer ehliyet nedir, ceza puanı sistemi nasıl işler, yasaklar ve ehliyetin daimi iptali durumunda izlenmesi gereken prosedürler nelerdir gibi sorular, kurumsal bir bakış açısıyla incelenmiştir.
Stajyer Ehliyet Nedir?
Stajyer Ehliyet nedir sorusunu, yürürlüğe giriş tarihiyle birlikte yanıt verelim. Bu sistem, 1 Ocak 2016 tarihinden itibaren, ilk defa sürücü belgesi alan veya herhangi bir sebeple ehliyeti iptal edilip yeniden alan herkesin, belgeyi aldığı tarihten itibaren 2 yıl süreyle tabi olduğu denetimli sürücülük statüsüdür. Bu bir geçici belge değildir. Size verilen ehliyet, standart sürücü belgesiyle aynı fiziksel özelliklere sahiptir. Ancak Emniyet Genel Müdürlüğü sisteminde (PolNet), statünüz “Aday Sürücü” olarak işlenir. Bu 2 yıllık süre boyunca, standart sürücülere göre çok daha katı hata toleranslarına tabi tutulursunuz.
Aday Sürücü Kısıtlamaları Nelerdir?
Stajyer ehliyet nedir sorusuna kısaca yanıt bulduk, peki bu ehliyete sahip sürücüler nelere dikkat etmelidir? Toplumda stajyer ehliyetle ilgili bilinen en büyük yanlış; “Yanında usta şoför olmadan araba kullanamaz” veya “Şehir dışına çıkamaz” efsaneleridir. Aday sürücüler, tek başlarına araç kullanabilir, şehirlerarası yolculuk yapabilir ve otoyollara çıkabilirler. Sürüş hakları açısından normal bir sürücüden farkları yoktur. Buradaki tek fark, hata yapma lükslerinin çok daha az olmasıdır.
75 Ceza Puanı Kuralı Nedir?
Standart bir sürücünün ehliyetinin geçici süreyle alınması için bir yıl içinde 100 ceza puanını doldurması gerekir. Ancak Aday Sürücüler için bu limit, 2 yılın toplamı için sadece 75 puandır. Eğer 2 yıl içinde toplam ceza puanınız 75’e ulaşırsa; ehliyetiniz süreli olarak geri alınmaz, tamamen “iptal” edilir. Yani ehliyetsiz duruma düşersiniz. Ehliyetinizi geri almak için tekrardan sınavlara başvurmanız gerekir.
Hangi Hata Kaç Puan?
75 puan kulağa çok gibi gelebilir ama trafik hatalarında puanlar yüksektir. Ehliyetinizi kaybetmek için şu kombinasyonlar yeterlidir:
- Kırmızı Işık İhlali: 20 Puan. (Yani 2 yıl içinde 4 kez kırmızı ışıkta geçerseniz ehliyetiniz iptal olur.)
- Emniyet Kemeri Takmamak: 15 Puan.
- Hız Sınırını Aşmak:
- %10-%30 arası aşım: 10 Puan
- %30-%50 arası aşım: 15 Puan
- %50 üzeri aşım: 15 Puan
- Seyir Halinde Telefonla Konuşmak: 10 Puan.
- Park Yasağına Uymamak: 20 Puan.
- Yaya Geçidinde Yayaya Yol Vermemek: 20 Puan.
Örnek Senaryo: İki yıl içinde; 2 kez kırmızı ışıkta geçtiniz (40 puan), 1 kez kemer takmadınız (15 puan) ve 1 kez de yayaya yol vermediniz (20 puan). Toplam: 75 Puan = Ehliyet İptali.
Ehliyetin “Derhal” İptal Edildiği Durumlar
Puan doldurmayı beklemeden, tek bir hareketle ehliyetinizin iptal edildiği durumlar ise şunlardır:
| Alkollü Araç Kullanmak | Aday sürücülük sürecinde, promil sınırına bakılmaksızın (yasal sınırın üzerinde) alkollü araç kullandığınız tespit edilirse, ehliyetiniz süreli alınmaz, daimi olarak iptal edilir. Normal sürücülerde ilk yakalanmada 6 ay ehliyete el konulurken, aday sürücüde ehliyet “yok hükmünde” sayılır. |
| Kuralların 3 Kez İhlali | Bazı ihlallerin puanı düşük olsa da, tekrar sayısı iptal sebebidir. 2 yıl içinde 3 kez şu hataları yaparsanız ehliyetiniz gider: – Kırmızı ışık ihlali. – Hız sınırını aşmak. – Sağa-sola dönüşlerde yayalara yol vermemek. – Okul geçitlerinde durmamak. |
Ehliyet İptal Olursa Ne Olur?
Stajyer ehliyetinizi kaybettiğinizde, süreç en başa döner ve daha da zorlaşır. Ehliyetinizi kaybettiğiniz senaryoda, aşağıdaki aşamalardan teker teker geçmeniz gerekir:
- Psikoteknik Değerlendirme: Öncelikle Sağlık Bakanlığı onaylı bir merkezden Psikoteknik Raporu ve psikiyatri uzmanı onayı almanız gerekir. Bu raporda “Sürücü olmaya engel durumu yoktur” denilmelidir.
- Bekleme Süresi: Ehliyetiniz iptal edildikten sonra sürücü kurslarına tekrar kayıt olamazsınız. Belirli bir süre beklemeniz gerekebilir (Alkol vb. durumlarda).
- Sürücü Kursu: Raporu aldıktan sonra, hiç ehliyet almamış gibi bir sürücü kursuna sıfırdan kaydolursunuz.
- Sınavlar: Yazılı ve direksiyon sınavlarına tekrar girip başarılı olmanız gerekir.
- Yeni Stajyerlik: Ehliyeti tekrar aldığınızda, 2 yıllık stajyerlik süreci sıfırdan başlar.
Stajyerlik Ne Zaman Biter?
Stajyer ehliyet nedir, ne değildir artık biliyoruz. Peki bu stajyerlik ne zaman biter? Ehliyetinizi aldığınız günden itibaren 2 takvim yılı dolduğunda, sistemdeki “Aday Sürücü” ibaresi otomatik olarak kalkar. Herhangi bir başvuru yapmanıza, kartınızı değiştirmenize veya harç ödemenize gerek yoktur. Yılın sonunda artık standart ceza puanı sistemine tabi olursunuz. Standart ceza puanı sistemini aşmanız durumunda da ehliyetiniz geçici olarak alınır.
Stajyer Ehliyet Dönemi, Hata Lüksünün En Az Olduğu Evredir
Bugün sizlerle stajyer ehliyet nedir sorusuna detaylarıyla birlikte yanıt aradık. Kısaca stajyer ehliyet nedir sorusunun cevabı da, trafik terörünü önlemek ve yeni sürücülerin kuralları bir alışkanlık haline getirmesini sağlamak için getirilmiş en etkili denetim mekanizmasıdır diyebiliriz. 75 puan limiti, hata yapma lüksünü ortadan kaldırarak sürücüyü “defansif ve kurallara saygılı” olmaya zorlar. Eğer yeni bir ehliyet sahibiyseniz, altınızdaki aracın bakımından da sorumlusunuz demektir. Güvenli sürüş sadece kurallara uymakla değil, bakımlı bir araçla mümkündür. Bu nedenle, ehliyeti aldıktan sonra “Artık ehliyetim var bana bir şey olmaz.” mantığında hareket etmek yapabileceğiniz en büyük yanlışlardandır.
Stajyer ehliyet nedir adlı içeriğimiz hoşunuza gittiyse, buraya tıklayarak tüm ehliyet sınıflarına ve detaylarına göz atabilirsiniz.
