Türkiye yollarında şöyle bir etrafınıza bakın; gördüğünüz Fiat Egea, Linea, Doblo, Fiorino, hatta Opel Corsa veya Astra’ların kaputunun altında ortak bir kalp atıyor. Taksicilerin “milyon kilometreyi devirir bana mısın demez” dediği, az yakan ama çok kaçan, sanayi ustalarının ise adını ezbere bildiği bu efsanenin adı ise Multijet‘tir. Peki multijet motor nedir?
Fiat grubu tarafından geliştirilen ve “Yılın Motoru” ödüllerine doymayan bu teknoloji, dizel motorlara bakış açısını değiştirdi. Peki, Multijet motor nedir, onu rakiplerinden ayıran “çoklu püskürtme” teknolojisi nasıl çalışır ve bu motorların triger zinciri ne zaman değişmelidir? Bu yazımızda, Türkiye’nin en çok sevilen dizel motorunu, kronik sorunlarını ve uzun ömürlü kullanım sırlarını tüm detaylarıyla inceledik.
Multijet Motor Nedir?
Multijet motor nedir sorusuna, ilk olarak kelime anlamı ile giriş yapalım. Multijet motor, Fiat Powertrain Technologies (FPT) tarafından geliştirilen, Common Rail teknolojisine sahip, turbo beslemeli dizel motor ailesinin ticari ismidir. Aslında bu hikâye, Fiat’ın 1997’de Alfa Romeo 156 ile dünyaya tanıttığı JTD motorlarla başladı. Multijet, bu teknolojinin ikinci ve çok daha gelişmiş neslidir. Sadece Fiat, Alfa Romeo veya Lancia’da değil, General Motors işbirliği sayesinde Opel, Suzuki, Tata ve hatta bir dönem Ford araçlarında bile bu motor kullanılmıştır.
“Multi” Adı Nereden Geliyor?
Multijet motor nedir sorusunu kısaca cevapladık. Peki bu sistem nasıl çalışır? Eski nesil dizel motorları hatırlarsınız. Traktör gibi gürültülü çalışır, sarsıntılıdır ve siyah duman atarlar. Multijet teknolojisi bunu bitiren bir devrimdir. Geleneksel dizellerde yakıt, yanma odasına tek bir büyük püskürtme ile gönderilirdi. Bu da ani ve sert bir patlamaya neden olurdu. Multijet sisteminde ise elektronik enjektörler, yakıtı tek seferde değil, tek bir çevrimde 5 ila 8 kez çok küçük parçalar halinde püskürtür.
- Ön Püskürtme (Pilot): Silindiri ısıtır ve ana yanmaya hazırlar (Sessizliği sağlar).
- Ana Püskürtme: Gücü üreten asıl yanmayı sağlar.
- Son Püskürtme: Egzoz gazlarını temizlemek (DPF rejenerasyonu) için yapılır.
Tüm bu süreçlerin sonucunda da daha sessiz çalışma, daha az titreşim, daha düşük emisyon ve damlasına kadar kullanılan yakıt verimliliği elde edilir.
Neden Ölümsüz Motor Deniyor?
Taksicilerin ve filo kiralama şirketlerinin Multijet tercih etmesinin altında birçok kritik neden yatmaktadır. Bu nedenler hem araç ömrü hem de ekonomi ile alakalıdır. Multijet motorun öne çıkan bazı avantajları şu şekildedir:
- Sağlam Blok: Multijet motorlar (özellikle alt blok) inanılmaz derecede dayanıklı malzemelerden üretilmiştir. Düzenli yağ bakımıyla 500.000 km, hatta rektifiye görmeden 1 milyon km yapan örnekleri mevcuttur.
- Triger Zinciri: 1.3 Multijet motorlarda, kopma riski olan kauçuk triger kayışı yerine Çelik Triger Zinciri kullanılır. Bu da “kayış koptu motor bitti” korkusunu azaltır (Bakımı yapıldığı sürece).
- Yakıt Ekonomisi: Şehir içinde bile 5-6 litrelerde gezinen yakıt tüketimiyle “yakıtı koklayan motor” lakabını hak eder.
- Parça Bolluğu: Türkiye’de bakkalda bile parçasını bulabileceğiniz, her ustanın tamirinden anladığı bir motordur.
En Yaygın Multijet Versiyonları
Multijet motorların bazı yaygın versiyonları vardır. Bunların başında da 1.3 multijet gelir. Bunun yanında, diğer modeller de dikkat çeken performanslara sahiptir.
- 1.3 Multijet: Multijet motor nedir diyince ilk akla gelen efsanenin kendisidir. Küçük hacimli, vergisi düşük, zincirli ve çok dayanıklıdır. (75hp, 90hp, 95hp gibi versiyonları vardır).
- 1.6 Multijet: Daha yüksek performans arayanların tercihidir (Doblo, Egea, Bravo). Tork canavarıdır. Genellikle trigeri kayışlıdır (Model yılına göre değişebilir, kontrol edilmelidir).
- 2.0 Multijet: Freemont veya üst segment araçlarda kullanılan güçlü versiyondur.
Multijet Kronik Sorunları Var mı?
Her güzelin bir kusuru olduğu gibi, Multijet’in de kendine has hassas noktaları vardır. Bu noktalar ise şu şekildedir:
1. Triger Zinciri Sesi ve Kopması
1.3 Multijet’lerin en büyük yanılgısı “zincir değişmez” inancıdır. Evet, kayış kadar sık değişmez ama sonsuz ömürlü değildir.
- Belirti: Genellikle 120.000 – 160.000 km aralığında, özellikle sabahları soğukken motordan “şakır şakır” metalik bir zincir sesi gelmeye başlar.
- Risk: Bu ses duyulduğunda zincir değişmezse, zincir uzar ve sonunda kopar. Sonuç; supapların pistona vurması ve büyük motor hasarıdır.
2. EGR ve Kurum Tıkanıklığı
Düşük devirde ve sürekli şehir içinde kullanılan Multijet’lerde EGR valfi ve emme manifoldu kurumla dolar. Araç çekişten düşer, siyah duman atar.
3. DPF (Partikül Filtresi) Tıkanması
Euro 5 ve Euro 6 motorlarda bulunan DPF, sürekli kısa mesafe sürüşlerinde tıkanır. Göstergede “Egzoz filtresi tıkalı, sürmeye devam edin” uyarısı çıkar.
4. Isıtma Bujileri
Kış aylarında gösterge panelinde “Isıtma bujilerini kontrol ettirin” uyarısı sık görülür. Genellikle basit ve ucuz bir değişimle çözülür.
Multijet Kullanıcılarına Altın Tavsiyeler
Multijet nedir, ne değildir artık biliyoruz. Peki bu motorları kullanırken nelere dikkat etmeliyiz? Eğer Fiat Egea, Linea, Punto, Doblo veya Opel Corsa (1.3 CDTI) sahibiyseniz, motorunuzun ömrünü uzatmak için şunlara dikkat etmenizi öneriyoruz:
| Yağ Seçimi Hayatidir | Multijet motorlar (özellikle Euro 5 ve 6 olanlar), partikül filtresi uyumlu yağ ister. Fabrika genellikle Selenia veya muadili 5W-30 / 0W-30 partiküllü yağ önerir. Kalın veya kalitesiz yağ, zincir gergisini bozar ve turboyu öldürür. |
| Zincir Sesini Dinleyin | Aracınız 100.000 km’yi geçtiyse, sabah ilk marşta kulağınız motorda olsun. 2-3 saniyelik bir zincir şakırtısı normal olabilir (yağ dolana kadar), ama ses sürekliyse servisin yolu görünmüştür. Üretici genellikle 160.000 km’de zincir değişimini önerir, ancak ses varsa beklenmemelidir. |
| Arada Bir “Ciğerini Açın” | Sürekli 1500-2000 devirde ekonomik gitmek bu motorları tıkar. Motor sıcakken, haftada bir kez otoyolda 3000 devir bandında 10-15 dakika sürmek, egzoz sistemindeki ve DPF’teki kurumları yakarak motoru temizler. |
Multijet, Uzun Ömürlü Yapısı ile Dikkat Çekiyor
Bugün sizlerle Multijet motor nedir sorusuna yanıt aradık. Multijet motor nedir sorusunun cevabı için ise doğru bakıldığında sizi asla yolda bırakmayacak, cebinizi koruyacak, gerçek bir yol arkadaşıdır diyebiliriz. Onun ölümsüz olması, bakımsız kalabileceği anlamına gelmez. Eğer aracınızdan zincir sesi gelmeye başladıysa, çekiş düşüklüğü yaşıyorsanız veya sadece periyodik bakım zamanı geldiyse; bu motorun dilinden en iyi anlayan ustalara ihtiyacınız var demektir.
Multijet motor nedir adlı içeriğimiz hoşunuza gittiyse, buraya tıklayarak EcoBoost motor nedir ve nasıl çalışır başlıklı yazımıza göz atabilirsiniz.
