Otomotiv dünyasında tekerleklere güç iletmek bir sanattır ve AWD bu sanatın en “akıllı” halidir. Sürücünün hiçbir tuşa basmasına gerek kalmadan, aracın hangi tekerleğinin kaydığını hissedip gücü oraya aktaran bu sistem, modern sürüş güvenliğinin gizli kahramanıdır. Peki, AWD nedir, 4WD’den farkı nedir ve bu sisteme sahip bir araç karda gerçekten zincirsiz gider mi? Bu yazımızda, çekiş sistemlerinin savaşına ve doğru bilinen yanlışlara nokta koyuyoruz.
AWD Nedir?
AWD nedir sorusuna, ilk olarak açılımı ile başlayalım. Açılımı “All Wheel Drive” olan AWD; Türkçeye “Tüm tekerleklerden çekiş” veya “Sürekli dört çeker” olarak çevrilebilir. Bu sistemin temel mantığı şudur: Motorun ürettiği güç, şanzıman ve diferansiyeller aracılığıyla sürekli olarak veya gerektiğinde dört tekerleğe birden dağıtılır. Ancak buradaki anahtar kelime otomatikliktir. AWD sistemine sahip bir araçta, sürücünün 2 çekerden 4 çekere geçmek için bir kolu çekmesine veya bir düğmeye basmasına gerek yoktur. Sistem, sensörler ve bilgisayar yardımıyla yol durumunu sürekli izler ve kararı kendisi verir.
AWD Nasıl Çalışır?
AWD nedir sorusuna kısaca yanıt bulduk. Peki bu sistem tam olarak nasıl çalışmaktadır? AWD sistemleri genellikle ön tekerlek ağırlıklı çalışır. Yani otobanda düz giderken araç yakıt tasarrufu için gücün %90’ını ön tekerleklere verir. Ancak;
- Algılama: Bir su birikintisine girdiniz veya buzlu bir viraja daldınız. Ön tekerlekler anlık olarak patinaja düştü.
- Karar: Sistem bunu milisaniyeler içinde algılar.
- Müdahale: Gücü ön tekerleklerden alıp, saniyenin onda biri sürede arka tekerleklere aktarır.
Siz daha “Araba kayıyor mu?” diye düşünmeye fırsat bulamadan, araç arkadan itiş desteğiyle rayına oturur ve yoluna devam eder.
AWD ve 4WD (4×4) Arasındaki Fark Nedir?
Sürücülerin en çok karıştırdığı nokta burasıdır. İkisi de 4 tekerleği döndürür ama kullanım amaçları çok farklıdır.
4WD (Four Wheel Drive – Klasik 4×4)
- Araçlar: Pickup’lar (Ranger, Hilux), safkan arazi araçları (Wrangler, Defender).
- Mantık: Genellikle arkadan itişlidir. Araziye girince sürücü bir kolu çeker veya düğmeye basar (2H -> 4H). Ön ve arka aks birbirine kilitlenir.
- Kullanım: Ağır arazi, çamur, kaya tırmanışı içindir. Asfaltta 4 çeker modunda gidilmez, viraj dönemez, aks kırabilir.
AWD (All Wheel Drive – Şehirli 4 Çeker)
- Araçlar: SUV’lar (Qashqai, Tucson, Kuga), binekler (Audi Quattro, BMW xDrive).
- Mantık: Sürücü müdahalesi yoktur. Sistem her zaman aktiftir ve gücü yüzdesel olarak dağıtır.
- Kullanım: Yağmurlu asfalt, hafif kar, mıcır, viraj performansı ve genel güvenlik içindir. Ağır arazi (Off-Road) için tasarlanmamıştır.
Özetle: Dağa tırmanacaksanız 4WD, karlı havada evinize güvenle dönmek istiyorsanız AWD.
AWD’nin Avantajları Nelerdir?
AWD’nin birçok avantajı bulunmaktadır. Bunlardan bazıları şu şekildedir:
- Yol Tutuş (Grip): Islak ve kaygan zeminde, sadece iki tekerleği çeken araçlara göre çok daha üstün bir tutunma sağlar.
- Performanslı Kalkış: Güçlü motorlarda gaza yüklenince oluşan patinajı engeller, araç ok gibi fırlar.
- Viraj Güvenliği: Viraj içinde gaz verildiğinde gücü dıştaki tekerleklere aktararak (Tork Vektörleme) aracın savrulmasını önler.
- İkinci El Değeri: AWD donanımlı araçlar genellikle daha kolay ve yüksek fiyata satılır.
Dezavantajları Var mı?
Her sistemin avantajı olduğu gibi dezavantajı da bulunmaktadır. AWD’nin de bazı dezavantajları bulunmaktadır. Bu dezavantajlar ise şu şekildedir:
- Yakıt Tüketimi: AWD sistemi (şaft, diferansiyel, akslar) araca 50-100 kg ekstra ağırlık ekler. Ayrıca daha fazla mekanik sürtünme olduğu için, 2 çeker versiyonlarına göre %5-10 daha fazla yakıt yakar.
- Bakım Maliyeti: Arkada ekstra bir diferansiyel ve karmaşık bir sistem olduğu için potansiyel arıza ve bakım noktası fazladır.
- Lastik Hassasiyeti: AWD araçlarda 4 lastiğin de aynı marka, aynı desen ve benzer aşınma oranına sahip olması şarttır. Biri farklı olursa, sistemin dengesi bozulur ve diferansiyeli ısıtabilir.
“AWD Aracım Var, Karda Kaymam” Yanılgısı
Bu, en tehlikeli şehir efsanesidir. AWD sistemi, aracın hareket etmesine yardımcı olur. Ancak aracın durmasına hiçbir katkısı yoktur.
- Fren yaptığınızda, altınızdaki araç isterse 8 çeker olsun, fizik kuralları geçerlidir.
- Eğer kış lastiğiniz yoksa, AWD’li bir araçla da buzda kızaklayıp kaza yaparsınız. Hatta AWD’nin verdiği “sahte güven hissi” yüzünden kazalar daha şiddetli olabilir.
- Unutmayın: AWD, kış lastiğinin alternatifi değildir. İkisi birlikteyken muhteşemdir.
AWD Varsa Zorlu Hava Şartları Sizi Endişelendirmez
Bugün sizlerle AWD nedir sorusuna yanıt aradık. Kısaca AWD nedir sorusunun cevabı için, modern sürücünün konforundan ödün vermeden, değişken hava ve yol koşullarına karşı aldığı en iyi sigortadır diyebiliriz. Sizi bir off-road şampiyonu yapmaz ama yağmurlu bir virajda veya karlı bir yokuşta “İyi ki bu aracı almışım” dedirtir. Eğer AWD sistemli bir aracınız varsa, diferansiyel yağı değişimlerini aksatmayın ve lastik rotasyonuna ekstra özen gösterin.
AWD nedir adlı içeriğimiz hoşunuza gittiyse, buraya tıklayarak AEB nedir başlıklı yazımıza da göz atabilirsiniz.
