Sabah aracınızı çalıştırdınız, motor ısındı, kırmızı ışıkta durdunuz. Ayağınız gaz pedalında değil, vites boşta. Aracınızın hareket etmemesine rağmen motorun çalışmaya devam ettiği, devir saatinin sabit bir noktada “mırıldandığı” ve motorun bu en sakin, en durağan ama bir o kadar da hassas çalışma haline Rölanti denir.
Çoğu sürücü rölantinin ne kadar önemli olduğunu, o ibre kendi kendine yukarı aşağı dans etmeye başladığında veya araç ışıklarda stop ettiğinde anlar. Peki, motorun “nabzı” sayılan Rölanti nedir, neden bozulur ve o sinir bozucu titremelerin sebebi nedir? Bu yazımızda, sürüş konforunun ve yakıt ekonomisinin gizli kahramanı olan rölanti sistemini, arızalarını ve çözüm yollarını tüm detaylarıyla inceledik.
Rölanti Nedir?
Rölanti nedir sorusuna, ilk olarak kelime kökenine değinerek başlayalım. Kelime kökeni Fransızca bir kelime olan “Ralenti”den gelir. Teknik olarak rölanti nedir sorusunun cevabı ise; motorun dışarıdan gaz pedalına basılmadan, kendi iç sürtünmelerini ve temel donanımları (şarj dinamosu, klima kompresörü, yağ pompası vb.) çevirebilecek kadar güç üreterek çalışmaya devam ettiği en düşük devir sayısıdır. Daha da basitçe anlatmak gerekirse motorun “hayatta kalma modudur” diyebiliriz. Ayağınızı gazdan çektiğinizde motorun stop etmemesi için sistem otomatik olarak devreye girer ve içeriye, motorun dönmeye devam etmesine yetecek kadar hava-yakıt karışımı gönderir.
İdeal Rölanti Devri Kaç Olmalıdır?
Rölanti nedir sorusu kadar merak edilen bir diğer konu da ideal devir sayısının ne olacağıdır. Sıklıkla sorulan bu “Arabanın rölantisi kaçta durmalı?” sorusunun cevabı ise motorun sıcaklığına ve teknolojisine göre değişir. Değişken durumlar ise genel olarak şu şekildedir:
- Soğuk Motor (İlk Marş): Sabahları motoru ilk çalıştırdığınızda devir saatinin 1.100 – 1.200 d/d civarına çıktığını görürsünüz. Bu bir arıza değildir. Motor beyni (ECU), motoru ve katalitik konvertörü bir an önce ideal çalışma sıcaklığına getirmek için “zengin karışım” gönderir (Eskilerin “Jikle” dediği olay).
- Sıcak Motor (Normal Durum): Motor ısındıktan sonra (hararet ibresi ortaya geldiğinde), devir saatinin yavaşça düşerek 600 ile 900 d/d arasına sabitlenmesi gerekir. İbre bu aralıkta, milim kıpırdamadan “çivi gibi” durmalıdır.
Rölanti Motoru (Valfi) Ne İşe Yarar?
Eski karbüratörlü araçlarda rölanti ayarı, bir tornavida yardımıyla “rölanti vidası” sıkılarak yapılırdı. Ancak modern enjeksiyonlu araçlarda bu işi Rölanti Motoru (Idle Air Control Valve – IAC) veya yeni nesillerde Elektronik Boğaz Kelebeği yapar. Siz ayağınızı gazdan çektiğinizde, motorun hava giriş kapısı kapanır. Motorun nefessiz kalıp stop etmemesi için de rölanti motoru devreye girer ve kelebeğin yanından açılan gizli bir kanaldan içeriye milimetrik hesaplanmış hava girmesini sağlar. Klimayı açtığınızda veya direksiyonu çevirdiğinizde motora yük biner; rölanti motoru bunu hissedip hava miktarını artırarak devri dengeler.
Rölanti Neden Dalgalanır?
Rölanti nedir, ne değildir artık biliyoruz. Peki bu sistemde sıklıkla meydana gelen dalgalanma durumlarının kaynağı nedir? Sürücülerin en çok şikayet ettiği durumlardan olan “Rölanti Dalgalanması” sürüş deneyiminizi sinir bozucu bir noktaya taşıyabilir. Işıklarda beklerken devir saati kendi kendine 500’e düşüp 1500’e çıkıyorsa, araç titriyorsa veya aniden stop ediyorsa, sistemde bir dengesizlik var demektir. Bu durumun başlıca nedenleri ise şunlar olabilir:
| Kirli Boğaz Kelebeği | Rölanti dalgalanmasının yaşanmasına neden olan en yaygın sebep budur. Zamanla hava filtresinden kaçan tozlar ve karter havalandırmadan gelen yağ buharı, boğaz kelebeğinin etrafında “balçık” gibi bir kurum tabakası oluşturur. Kelebek kapandığında tam öpüşemez veya hava geçişini engeller. |
| Hava Kaçağı | Motor, hava akış metresinin (MAF) ölçtüğü havaya göre benzin püskürtür. Ancak emme manifoldunda, hortumlarda veya contalarda bir çatlak varsa, motor içeriye “kaçak/korsan hava” alır. |
| Rölanti Motoru Arızası | Özellikle telli gaz kelebeğine sahip araçlarda, rölanti valfi kirlenir veya bozulur. Valf sıkışırsa araç ya çok yüksek devirde takılı kalır ya da gazdan ayağınızı çeker çekmez stop eder. |
| Ateşleme Sistemi Sorunları | Bujiler bitikse veya bobinlerde atlama varsa, silindirlerden biri ara sıra ateşlemez. Bu durumda motor rölantide sarsıntılı çalışır, direksiyonda ve koltukta titreşim hissedersiniz. |
| LPG Ayarsızlığı | Ülkemizdeki araçların çoğu LPG’lidir. LPG enjektörlerinin ömrünü tamamlaması veya regülatör (beyin) basıncının bozulması, rölanti sorunlarının bir numaralı kaynağıdır. Genellikle araç benzinde düzgün çalışır ama LPG’ye geçince rölanti bozulur. |
Rölanti Yüksekliği Tehlikeli midir?
Rölantinin yüksek olması bazı durumları tetikleyebilir. Bazen araç ısınsa bile devir 1500-2000’lerde takılı kalır. Bu durumda şu durumlar yaşanabilir:
- Yakıt Tüketimi: Araç durduğu yerde, sanki 90 km hızla gidiyormuş gibi yakıt harcar.
- Fren Mesafesi: Otomatik vitesli araçlarda yüksek rölanti, aracın sürekli ileri gitmek istemesine neden olur. Fren yaparken motor sizi itmeye devam eder, bu da durmayı zorlaştırır ve balataları çabuk bitirir.
Rölanti Titremesi Nasıl Çözülür?
Bir diğer dikat çeken konu da rölanti titremesidir. Eğer aracınızda bu sorun varsa, şu adımları izlemek sorunu tespit etmenize yardımcı olabilir:
- Klimayı Kontrol Edin: Klima kompresörü devreye girdiğinde devir hafifçe düşüp hemen toparlanmalıdır. Eğer toparlayamıyor ve titriyorsa, rölanti valfi veya klima gazı basıncı kontrol edilmelidir.
- Devir Saati Dansı: İbre sürekli oynuyorsa, sorun muhtemelen hava/yakıt karışımıyla (boğaz kelebeği, sensörler) ilgilidir.
- Koltukta Masaj Etkisi: İbre sabit ama araç titriyorsa, sorun muhtemelen motor kulaklarında (takozlarında) veya ateşleme sistemindedir.
Rölanti, Motorunuzun Nefes Alıp Vermesidir
Bugün sizlerle rölanti nedir sorusuna cevap aradık. Kısaca Rölanti nedir sorusunun cevabı için motorunuzun sağlık göstergesidir diyebiliriz. İbresi “çivi gibi” duran, sarsıntısız çalışan bir motor, sağlıklı bir motordur. Işıklarda beklerken yaşadığınız o stres, stop etme korkusu veya titreme kaderiniz değildir. Genellikle Boğaz Kelebeği Temizliği ve bilgisayarlı Adaptasyon işlemiyle çözülebilen bu sorunlar, ihmal edilirse katalitik konvertör arızalarına kadar gidebilir.
Rölanti nedir adlı içeriğimiz hoşunuza gittiyse, buraya tıklayarak kadran nedir başlıklı yazımıza da göz atabilirsiniz.
