Airbag Nedir?

Trafik kazaları ne yazık ki hayatın bir gerçeği. İstatistiklere göre bir çarpışma anı, göz kırpma süresinden bile daha hızlı gerçekleşir. Sürücü frene bastığını veya direksiyonu kırdığını fark edene kadar kaza çoktan bitmiş olabilir. İşte o milisaniyeler içinde, başınızı sert direksiyona veya cama çarpmanızı engelleyen, sizi adeta pamuklara saran bir kahraman vardır. İşte bu katmanın adı Airbag’dir. Peki airbag nedir?

Türkçe adıyla Hava Yastığı, 1980’lerden itibaren hayatımıza giren ve milyonlarca insanın hayatta kalmasını sağlayan bir mühendislik harikasıdır. Ancak halk arasında bu sistem hakkında bilinen “Emniyet kemeri takmasam da airbag beni korur” gibi yanlışlar ölümcül sonuçlar doğurabilir. Peki, Airbag nedir, o balon saniyenin onda birinde nasıl şişer ve SRS yazısı ne anlama gelir? Bu yazımızda, aracınızın koruyucu meleği Airbag sistemini ve hayati kullanım kurallarını tüm detaylarıyla inceledik.

Airbag Nedir?

Airbag nedir sorusuna, kelime anlamı ile başlayalım. Bu tanımın dilimizdeki karşılığı “Hava Yastığı” olarak geçmektedir. Hava yastığı, otomobillerde çarpışma anında çok kısa bir sürede (yaklaşık 20-30 milisaniye) otomatik olarak şişerek, yolcuların araç içindeki sert kısımlara çarpmasını engelleyen, gazla dolu esnek bir koruma sistemidir. Bu sistemin amacı nettir. Çarpışmanın şiddetiyle oluşan kinetik enerjiyi emmek ve vücudun savrulma hızını yavaşlatarak yaralanmayı minimuma indirmek.

SRS Nedir ve Neden Tamamlayıcı Denir?

Airbag nedir sorusunun hemen ardından gelen bir diğer soru SRS nedir sorusudur. Aracınızın direksiyonunda veya torpidosunda Airbag yazısının hemen yanında genellikle SRS (Supplemental Restraint System) yazar. Türkçesi ise “Tamamlayıcı Güvenlik Sistemi” olarak karşımıza çıkar. Bu kelime çok kritiktir. Airbag, tek başına bir koruma sistemi değildir. Emniyet kemerini tamamlamak üzere tasarlanmıştır. Emniyet kemeri vücudunuzu koltuğa sabitler, airbag ise baş ve boyun hareketini sönümler. Biri olmadan diğeri tam koruma sağlamaz.

Airbag Nasıl Çalışır?

Airbag nedir sorusuna kısaca yanıt bulduk. Peki bu sistem tam olarak nasıl çalışmaktadır? Airbag’in çalışma prensibi aslında kontrollü bir kimyasal patlamadır. Süreç o kadar hızlıdır ki, insan gözü şişme anını yakalayamaz bile. Süreç şu şekikde çalışır:

1. Algılama (Sensörler): Aracın önünde ve yanlarında bulunan ivme sensörleri (darbe sensörleri), ani yavaşlamayı veya darbeyi algılar. (Her frenlemede değil, belirli bir G kuvvetinin üzerindeki darbelerde).
2. Karar (Beyin): Airbag beyni (ECU), gelen sinyali milisaniyeler içinde analiz eder. Darbenin şiddeti eşik değerin üzerindeyse ateşleme emri verir.
3. Ateşleme (Enflasyon): Sistemin içindeki “Sodyum Azit” veya benzeri katı yakıt tabletleri elektrik akımıyla ateşlenir.
4. Şişme: Kimyasal tepkime sonucu ortaya inanılmaz hızla Nitrojen (Azot) gazı çıkar. Bu zararsız gaz, naylon kumaştan yapılmış yastığı yaklaşık 300 km/s hızla şişirir.
5. Sönme: Sürücünün başı yastığa çarptığı anda, yastığın arkasındaki deliklerden gaz tahliye olmaya başlar. Bu sayede yastık taş gibi sert kalmaz, darbeyi emer ve sürücünün nefes almasına izin verir.

Yukarıdaki tüm bu süreç, siz gözünüzü bir kez kırpıp açana kadar tamamlanmış olur.

Airbag Türleri Nelerdir?

Eskiden sadece sürücüde varken, modern araçlarda her yerimiz yastıklarla çevrilidir:

• Ön Hava Yastıkları: Sürücü (direksiyon göbeğinde) ve ön yolcu (torpidoda) içindir. Kafa ve göğüs yaralanmalarını önler.
• Yan Hava Yastıkları: Koltuk kenarlarında veya kapı içlerinde bulunur. Yandan çarpmalarda göğüs kafesini korur.
• Perde Hava Yastıkları: Tavan direklerinden aşağı doğru, camları kapatacak şekilde açılır. Özellikle takla atma durumlarında veya yandan çarpmalarda kafa travmalarını ve cam kesiklerini önler.
• Diz Hava Yastığı: Direksiyonun altında bulunur. Sürücünün dizlerinin ön panele çarpmasını engeller.

Hayati Uyarı: Emniyet Kemeri ve Airbag İlişkisi

Bu bölümü lütfen dikkatlice okuyun. Emniyet kemeri takılı değilse, Airbag sizi öldürebilir. Peki neden? Kaza anında vücudunuz öne doğru savrulur. Eğer kemer takılı değilse, siz öne doğru kontrolsüzce uçarken, airbag size doğru 300 km/s hızla patlar. İki zıt kuvvetin çarpışması boyun kırılmasına, göğüs kafesi parçalanmasına veya yüz travmalarına neden olabilir. Airbag, emniyet kemeriyle koltuğa sabitlenmiş bir vücudu karşılamak için tasarlanmıştır. Kemer yoksa, airbag bir kurtarıcı değil, bir silahtır.

Airbag Işığı Neden Yanar?

Gösterge panelinde, kucağında balon olan bir adam simgesi veya Airbag/SRS yazısı sürekli yanıyorsa, sistem devre dışı demektir. Kaza yaparsanız yastıklar AÇILMAYACAKTIR. En sık görülen arıza sebepleri:

1. Koltuk Altı Soketleri: Özellikle koltuğu sertçe ileri-geri hareket ettirdiğinizde veya oto yıkamada altı süpürülürken, koltuk altındaki airbag kabloları (sarı kablolar) gevşeyebilir.
2. Döner Kontaktör (Zemberek): Direksiyonun içinde, dönme hareketine izin veren kablo sargısı (zemberek) zamanla kopabilir. Bu durumda korna da çalışmayabilir.
3. Direnç Arızası: Emniyet kemeri gergilerindeki fişeklerde oluşan temassızlıklar.

Airbag’lerin Ömrü Var mıdır?

Eski nesil araçlarda üreticiler 10-15 yılda bir airbag sisteminin kontrol edilmesini veya değiştirilmesini önerirdi. Ancak modern araçlardaki yeni nesil katı yakıtlı sistemler genellikle araç ömrü kadar dayanacak şekilde tasarlanmıştır. Yine de 15 yaş üzeri bir aracınız varsa, airbag sistemini yetkili serviste kontrol ettirmeniz güvenlik açısından önemlidir.

Çocuk Koltuğu ve Ön Yolcu Airbag’i

Eğer ön yolcu koltuğuna, yüzü arkaya dönük (pusat tipi) bir bebek koltuğu koyacaksanız, ön yolcu hava yastığını mutlaka kapatmanız gerekmekte. Çoğu aracın torpido yan tarafında veya içinde anahtarla çevrilen bir “Passenger Airbag ON/OFF” kilidi bulunur.

• Açık unutulursa: Kaza anında patlayan airbag, bebek koltuğunun sırtına vurarak bebeği koltuğa ezer. Bu durum bebekler için ölümcül olabilir.

Aracınızın En Kilit Güvenlik Önlemidir

Bugün sizlerle airbag nedir sorusuna yanıt aradık. Kısaca Airbag nedir sorusunun cevabı için de otomotiv tarihinin en büyük güvenlik icatlarından biridir diyebiliriz. Ancak unutmayın ki o bir sihir değil, fizik kurallarıyla çalışan bir mekanizmadır. Onun sizi koruyabilmesi için sizin de kurallara uymanız herekmekte. Emniyet kemeri takmanız ve direksiyona çok yakın oturmamanız gerekir.. Aracınızın gösterge panelinde SRS veya Airbag ışığı yanıyorsa, bakımları ertelemeden yetkili servise götürmeniz kritik önem taşır. O ışık, olası bir kazada savunmasız kalacağınızın habercisidir.

Airbag nedir başlıklı içeriğimiz hoşunuza gittiyse, buraya tıklayarak iç sirkülasyon tuşu nedir ve ne işe yarar başlıklı yazımıza göz atabilirsiniz.